Tin văn hóa giáo dục

Chuyện Thánh Gióng tắm ở Hồ Tây: đôi điều suy ngẫm

                   Câu chuyện Thánh Gióng tắm ở Hồ Tây tưởng chừng đơn giản nhưng lại diễn biến thành một cơn bão lớn của dư luận trong mấy ngày gần đây. Rồi thì mọi sự đã ngã ngũ. Nhưng cũng là lúc chúng ta có đủ độ lùi thời gian để nhìn nhận rõ hơn những vấn đề tồn tại xung quanh câu chuyện này.

 
TRUYỀN THÔNG NHANH NHẢU,  TÂM LÝ ĐÁM ĐÔNG  
Câu chuyện ồn ào này bắt đầu từ bài viết trên một tờ báo mạng. Bài viết này tập trung đưa tin phụ huynh, học sinh và cả giáo viên ở tỉnh Thanh Hóa đang xôn xao và đưa ra ý kiến trái chiều về một bài học có đoạn văn lạ về sự tích Thánh Gióng trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5, sách Hướng dẫn học Tiếng Việt lớp 5 tập 2A (sách thử nghiệm). Bài báo hẳn nhiên cũng trích dẫn đoạn văn được cho là lạ đó để độc giả được mục sở thị: “Nghe chuyện Phù Đổng Thiên Vương, tôi thường tưởng tượng đến một trang nam nhi, sức vóc khác người, nhưng tâm hồn còn thô sơ và giản dị như tâm hồn tất cả mọi người thời xưa. Tráng sĩ ấy gặp lúc Quốc gia lâm nguy đã xông pha ra trận, đem sức khỏe mà đánh tan giặc, nhưng bị thương nặng. Tuy thế người trai làng Phù Đổng vẫn còn ăn một bữa cơm rồi nhảy xuống Hồ Tây tắm, xong mới ôm vết thương lên ngựa đi tìm một rừng cây âm u nào, giấu kín nỗi đau của mình mà chết”. Kết thúc bài viết, tờ báo mạng này khẳng định sẽ tiếp tục thông tin về sự việc đoạn văn lạ này.
Liền sau đó, các trang mạng tổng hợp, các trang tin điện tử liên tiếp thông tin về vụ việc theo chiều hướng phản ánh sự bất ngờ, chỉ trích của người dân đối với những người biên soạn cuốn sách và cả đối với NXB Giáo dục (đơn vị phát hành cuốn sách). Cộng đồng mạng tất nhiên cũng không nằm ngoài lề cơn bão. Hàng loạt ý kiến chê bai sự cẩu thả của những người trong cuộc có liên quan. Thậm chí, khá nhiều ý kiến cho rằng đây là hành động xuyên tạc lịch sử, có lỗi với tiền nhân với dân tộc. Làn sóng “ném đá” của truyền thông và dư luận cộng đồng mạng chỉ được dập tắt khi có công văn trả lời báo chí của NXB Giáo dục và GS. Nguyễn Minh Thuyết (Chủ biên sách giáo khoa Tiếng Việt 5). Theo đó, sau khi cho biết đoạn văn được trích từ bài viết nổi tiếng của nhà văn Nguyễn Đình Thi: “Sức sống của dân Việt Nam trong ca dao và cổ tích” (Nguyễn Đình Thi toàn tập, tập IV, NXB Văn học, 2009, trang 148), NXB Giáo dục và GS. Thuyết nhấn mạnh: “Đoạn văn của Nguyễn Đình Thi kích thích trí tưởng tượng và tiềm năng sáng tạo của các em - một trong những nội dung nằm trong mục tiêu giáo dục của môn Ngữ văn, kể từ cấp Tiểu học”.
 
 
Đoạn văn bị cộng đồng mạng lên án
 
 
LỖ HỔNG KIẾN THỨC
Đoạn văn tưởng tượng về Thánh Gióng của Nguyễn Đình Thi suy cho cùng chỉ nhằm mục đích phục vụ cho nhiệm vụ nâng cao ý thức của thanh niên Việt Nam lúc bấy giờ. Nằm trong tiểu luận “Sức sống của dân Việt Nam trong ca dao và cổ tích”, bài viết này ra đời trong giai đoạn Nhật, Pháp đang muốn đưa thanh niên Việt Nam hướng về quá khứ với những điều thần bí, những mong ước hy vọng mang màu sắc siêu nhiên. Qua cách viết “giải thiêng” về Thánh Gióng, nhà thơ Nguyễn Đình Thi mong muốn thức tỉnh dân trí thanh niên. Mặt khác, trước Nguyễn Đình Thi hơn trăm năm, trong Thần tích xã Xuân Tảo, tỉnh Hà Đông (nay thuộc quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội), mục Sóc Thiên vương thực lục đã có ghi: “Đứa bé nghiêm giọng nói: Ta là thiên tướng. Rồi cưỡi lên ngựa sắt, rong ruổi chạy như bay. Nháy mắt đã đi trăm dặm. Tắm ở bến nước Hồ Tây”. Như vậy, chi tiết Thánh Gióng tắm ở hồ Tây ít nhất đã được ghi chép trong một sử liệu.
Không cần truy nguyên nguồn gốc văn bản, không cần quan tâm đến vấn đề dị bản của các tác phẩm dân gian, cũng không cần để ý đến quyền hư cấu tưởng tượng khi sáng tác của nhà văn, nhiều người (thậm chí có các giáo viên dạy văn, các chuyên viên phụ trách giáo dục cấp huyện, hiệu trưởng…) vẫn đăng đàn phản biện lại đoạn văn mà họ cho là đã làm sai lạc hồn cốt của dân tộc. Ở đây cho thấy, họ đã có một sự nhầm lẫn, lẫn lộn giữa truyền thuyết, huyền thoại, sự tích với lịch sử hết sức tai hại. Qua vụ việc, lỗ hổng kiến thức của nhiều người hiện lên khá rõ. Và phải chăng, đây mới chính là vấn đề nên đem ra trách cứ ngành giáo dục hơn là bé cái nhầm như vụ “Thánh Gióng tắm ở Hồ Tây?
Xuân Tiến

Bài được đăng bởi biên tập viên Trần Xuân Tiến vào lúc 04:37 - 26/03/2015

 
 
 
Website được thiết kế bởi Công ty NON VN